عامل بیماری

عامل عفونت ایدز ، ویروس نقص ایمنی (HIV) است . ویروس ها ذرات میکروسکوپی هستند که برای تکثیر و رشد خود ننیاز به ورود به سلول موجودات زنده دارند و می توانند باعث آسیب رسانی به سلولهای میزبان و در نهایت خود میزبان شوند.

ویروس ایدز از خانواده رترو ویروس می باشد و خواص ژنتیک آن در زنجیر RNA وجود دارد . تاکنون دو نوع از این ویروس شناخته شده است .

HIV-1  که بیشتر در کشور های صنعتی دیده می شود

HIV-2  که عمدتا در آفریقا گسترده است و از لحاظ بیماری زایی ضعیف تر از نوع یک می باشد.مشابهت ژنتیک این دو گونه محدود بوده و HIV-2 مشابهت ژنتیکی بیشتری با ویروس SIV که در میمونها دیده میشود دارد

ساختمان ویروس

لایه خارجی که دارای گیرنده اختصاصی است و امکان اتصال به سلول های لنفوسیت کمک کننده (CD4) را فراهم می کند . لایه میانی شامل پروتئینهای داخل ویروس هستند که عمل حفاظت از ساختمانهای ژنتیکی رل به عهده دارند. در لایه داخلی ، ساختمان های ژنتیکی و آنزیمهای کنترل کننده فعالیت های ویروس قرار دارد .

اپیدمیولوژی

شدت بیماری و گسترش آن در جهان بعد از اولین گزارش که در سال ۱۹۸۱ میلادی (۱۳۶۰ شمسی) بوده است ، بیماری ایدز را در شماریکی از مهمترین معضلات بهداشتی ، درمانی ، اجتماعی و اقتصادی قرار داده است .

با گزارش ۲۳ میلیون فوت بعلت ایدز از ابتدای اپیدمی تا پایان ۲۰۰۱ ایدز چهارمین عامل مرگ در جهان و اولین عامل آفریقای زیر صحرا شناخته شده است اکثر این قربانیان جوان بوده و ۵ میلیون نفر از آنان را کودکان زیر ۱۵ سال تشکیل می دهند. در حال حاضر وجود ۴۰ میلیون فرد آلوده و بیمار در جهان تخمین زده میشود.

۹۵% مبتلایان جهان در کشور های در حال توسعه زندگی می کنند .

از نظر سازمان جهانی بهدا شت دنیا به ده منطقه جغرافیایی تقسیم شده است و میزان آلودگی در هر منطقه متفاوت است .

در سال ۱۹۹۸ در هر ساعت ۲۲۰۰۰ نفر آلوده شده اند که یک سوم مبتلایان در گروه سنی زیر ۲۵ سال قرار داشته اند این عده در دهه بعد یعنی قبل از ۳۵ سالگی فوت خواهند کرد امید به زندگی که در قرن ۲۰ با افزایش بهداشت و بکارگیری واکسن های مختلف حتی در آفریقا افزایش پیدا کرده و به مرز ۵۹ سالگی در ابتدای ۱۹۹۰ در جنوب افریقا رسیده بود تا سال ۲۰۰۵ و ۲۰۱۰ به مرز ۴۵ سالگی سقوط خواهد نمود .

تا به امروز ۱۴ میلیون کودک به علت فوت والدین بخصوص مادران خود به علت بیماری ایدز یتیم شده اند .

بر اساس گزارشات بهداشت جهانی منطقه خاورمیانه و شمال افریقا که ۹۸ % مردم آن مسلمان هستند یکی از پاک ترین مناطق دهگانه محسوب می شوند که مهم ترین علت آن پایبندی مسلمانان به اصول اخلاقی است . متاسفانه گسترش بیماری در معتادان تزریقی که اشتراک سرنگ و سوزن داشته اند باعث شده است که کشورهایی مثل بحرین ، ایران ، تونس مصر و پاکستان نیز در معرض خطر جدی قرار گیرند .

در تاریخ ۱/۷/۱۳۸۱ تعداد گزارش شده آلودگان و بیماران ایدز در کشور ۴۲۳۷ نفر بوده که ۱۸۹ نفر آنا زن و ۶ در صد کل موارد از راه اعتیاد مبتلا شده اند .

راه های انتقال :

احتمال آلودگی با تعداد ویروس ،   قدرت تهاجم ویروس ، راه ورودی آن و در نهایت وضعیت ایمنی شخص دریافت کننده آلودگی رابطه مستقیم دارد.

ایدز سه راه انتقال عمده دارد :

۱- جنسی

انتقال از طریق آمیزش جنسی که اولین راه و در حال حاضر شایعترین راه نیز می باشد ، شناخته شده است .

تماس جنسی با فرد آلوده  :

در جهان ۸۰-۷۰ در صد آلوده شدگان از طریق ارتباط جنسی به بیماری مبتلا شده اند . آلودگی از مرد به زن ، زن به مرد و مرد به مرد منتقل می شود زنان نسبت به مردان۵-۳ برابر بیشتر در خطر ابتلا قرار دارند.

وجود سابقه اولین ارتباط در سنین پایین ، تعدد شرکا جنسی و سابقه عفونتهای مقاربتی همگی احتمال انتقال بیماری را افزایش می دهند .

درتماس جنسی ویروس از مرد به مرد ، زن به مرد و مرد به زن منتقل می شود که مرد به مرد بیشترین خطر انتقال و زن به مرد کمترین خطرانتقال را داراست .

در هر بار تماس جنسی ۱/۰-۱ % خطرانتقال از زن به مرد ۳- ۵ % خطرانتقال از مرد به زن وجود دارد. اما به علت تعدد دفعات تماس و طولانی بودن دوره باروری وباردهی      ۷۰-۸۰% بیماران در این گروه قرارمی گیرند.

وجود شرکاء جنسی متعدد و روابط جنسی پر خطر احتمال آلودگی را افزایش میدهد. وجود عفونت های التهابی آمیزشی مثل سوزاک و کلامید یا احتمال آلودگی در اثر تماس با ویروس HIV را ۳ الی ۵ برابر افزایش میدهد . وجود عفونت های زخم دار در دستگاه تناسلی ۵ الی ۱۰ برابر خطر آلودگی را افزایش میدهد .بالاترین گزارش در افزایش ابتلاء و یا انتقال ویروس HIV دربیماران با تاریخچه عفونت دستگاه تناسلی ۲۰ برابر است .

همچنین انتقال از راه آمیزش برای جوانان پر مخاطره تر می باشد . هر چه سن شروع آمیزش پائین تر باشد احتمال آلودگی در این گروه بیشتر است. مطالعات نشان داده که دختران و پسران جوان اولین تجربه های جنسی خود را با افراد بزرگتر ،  با تجربه تر و پر خطرتر کسب می کنند. تصادفی بودن آمیزش ، عدم آگاهی به راههای پیشگیری و آمیزش با آسیب و جراحت بیشتر عوامل اصلی افزایش ابتلاء می باشد

۲-مادر به کودک

از طریق مادر آلوده به جنین و نوزاد :

مادر آلوده در دوران بار داری ، هنگام زایمان و حین شیر دهی در ماههای اول بعد از زایمان ، بیماری را به نوزاد خود منتقل میکند . ۱۰ درصد از افراد آلوده جهان را کودکان آلوده تشکیل میدهند . اکثر این کودکان ساکن آفریقا هستند.

در کشور های آفریقایی به دلیل وجود کمبود های غذایی به خصوص کمبود ویتامین A ، بالا بودن تعداد حاملگی ، وجود عفونتهای مختلف مقاربتی و عدم امکان دارو درمانی احتمال انتقال آلودگی از مادر به نوزاد ۵۰-۳۰ در صد می باشد .

آخرین راه انتقال ، انتقال از طریق مادر به فرزند است که می تواند درطی دوران بارداری در اثر عبور ویروس از جفت آسیب دیده، در حین زایمان به علت تماس مخاط بدن نوزاد با خون مادر در کانال زایمانی و یا در هنگام شیردهی صورت بگیرد. شایعترین مرحله آلودگی هنگام تولد است که نوزاد با ترشحات و خون آلوده در تماس نزدیک قرار میگیرد.

در کشورهای آفریقایی که مادران فقر غذایی بخصوص کمبود ویتامین  A دارند، فاصله حاملگی ها بعلت عدم تنظیم خانواده کوتاه بوده و آمار بیماریهای مقاربتی نیز در آنها بالاست احتمال آلوده شدن کودک از مادر آلوده ۳۰-۵۰ % است و بر عکس در کشورهای پیشرفته عدم فقر غذایی ، رعایت تنظیم خانواده ، درمان بیماریهای مقاربتی در هنگام حاملگی و دارو درمانی با سه داروی ضد ویروس  HIV، احتمال تولد کودک آلوده را به ۳-۵ % کاهش داده است .)

۳– خون و فراورده های خونی

الف ) تزریق خون و فرآورده های خونی

ب: ورود اجسام تیز و برنده آغشته به خون آلوده در پوست

ج : اشترک سرنگ در معتادان تزریقی

خون و فرآورده های خونی

(پرخطرترین راه انتقال ، دریافت خون آلوده است که بیش از ۹۰ در صد احتمال آلودگی از این طریق وجود دارد اما در حال حاضر در دنیا فقط ۳ درصد آلوده شدگان از این طریق آلوده شده اند به خصوص در سالهای اخیر با انجام آزمایشهای تشخیصی ، کلیه خونهای مشکوک معدوم می شوند و اصولا با پیشرفت علم پزشکی نیاز به دریافت خون کاهش یافته است .

اما راه آلودگی از طریق اشتراک سرنگ در معتادان تزریقی با وجود ورود میزان کمی خون آلوده به مراتب شایع تر از دریافت خون آلوده است .

درمیان معتادان تزریقی به علت مصرف مواد مخدرسیستم ایمنی دچارتضعیف شده و همچنین به علت ورود مستقیم مقداری ازخون استفاده کننده قبلی سرنگ به درون سیستم عروقی فرد معتاد خطرابتلاء دراین افراد به شدت افزایش پیدا می کند ( ۶۰% ) واین افراد می توانند به عنوان کانون گسترش عفونت عمل کنند. افراد معتاد تزریقی استفاده کننده از سرنگ مشترک در زندان ۵/۵ برابر بیشتر در معرض ابتلاء به عفونت هستند .

ده در صد آلوده شدگان جهان از این راه آلوده شده اند و آمار در برخی از کشور ها به حداکثر ۸۲ در صد می رسد هر وسیله بهداشتی – درمانی تیز و برنده که احتمال آغشته شدن به خون آلوده را داشته باشد ، در صورت ضد عفونی نشدن و ایجاد کردن زخم ، می تواند فرد سالم را آلوده نماید . لذا ابزار پزشکی و دندان پزشکی ، لوازم خال کوبی ، سوزاندن مو، سوراخ کردن گوش ، حجامت ، تیغ سلمانی و مسواک ممکن است باعث انتقال آلودگی شود .کمتر از یک دهم در صد افراد آلوده در دنیا از این راه مبتلا شده اند . ویروس بسیار ضعیف است و قادر به ادامه حیات در خارج از بدن به مدت طولانی نمی باشد .

بیماری از طریق دست دادن ، بوسیدن در یک اتاق خوابیدن ، و از یک ظرف غذا خوردن و همچنین استفاده از حمام مشترک ، استخر مشترک ، توالت مشترک ، و نیش حشرات منتقل نمی شود)

علائم بالینی:

پس از ورود ویروس به داخل بدن و شروع آلودگی فرد آلوده تا پایان عمر علائم مختلفی را تجربه می کنند این علائم بستگی به بیماری زایی ویروس ، تعداد ویروس ، را انتقال و وضعیت ایمنی میزبان در مراحل مختلف دارند . عفونت های مختلف به خصوص عفونت های ویروسی در شخص آلوده باعث افزایش تکثیر ویروس HIV در سلولهای دفاعی و تسریع در پیشرفت بیماری می شوند همچنین بر خلاف اکثر عفونت ها ، ایدز دارای ۲ مرحله بیماری است یکی در ماههای اول ورود ویروس و دیگری در انتها و بعد از دوره بی علامت است.

مراحل آلودگی و بیماری ایدز عبارتند از :

۱ – مرحله حاد

۲ – مرحله بی علامت

۳- مرحله بزرگی غده لنفاوی منتشره پایدار

۴- مرحله سندرم ایدز

الف : علائم عمومی

ب : علائم عصبی

ج: عفونتهای ثانویه

د: سرطانهای ثانویه

هـ : سایر موارد

۱- مرحله حاد:

دراین مرحله یکسری علائم شایع از جمله تب ، بزرگ شدن غدد لنفاوی ،ضایعات پوستی وگلودردوجود دارد که حالتی شبیه منونوکلئوسیس ایجاد می کنند وهمچنین یکسری علائم که شیوع کمتردارند مثل سردرد ، اسهال ، تهوع ، ستفراغ ، کاهش گلبول سفید و پلاکت .

مرحله حاد :

اکثر افراد آلوده ۲ الی ۴ هفته ( بر اساس بعضی گزارشات حد اقل ۶ روز و حد اکثر ۶ هفته ) پس از ورود ویروس ، طیف وسیعی از علائم بالینی را نشان می دهند ، این علایم به مدت یک الی چندین هفته ( ۴ الی ۵۶ روز ) باقی می مانند. با تولید پادتن بر علیه ویروس علایم بیماری بهبود پیدا می کنند .

این علائم عبارتند از : تب ، گلو درد خفیف ، بزرگی غدد لنفاوی ، سر درد ، ضعف و کوفتگی ، درد مفاصل و ماهیچه ای ، بی اشتهایی و کاهش وزن ، تهوع ، استفراغ و اسهال که ممکن است ازشدت متفاوتی بر خوردار باشند . همچنین ممکن است علائم مغزی مثل مننژیت ، انسفالیت ویروسی و نیز درگیری پوست و مخاط نیز ایجاد شوند.

در این مرحله در صورت بروز کاهش شدید قدرت سیستم ایمنی امکان وجود عفونتهای فرصت طلب پیش می آید اما با افزایش مجدد سلولهای دفاعی این عوارض بهبود  می یابد . تاکنون هیچ مورد مرگ و میر در این مرحله گزارش نشده است .)

مرحله بی علامت :

دراین مرحله فرد مانند افراد عادی جامعه است وممکن است دچارخستگی ، عرق شبانه ، اسهال متناوب وتب خفیف باشد که این علائم می تواند درکم خونی ها ، اختلالات دستگاه غدددرون ریز وبیماریهای روانی هم مشاهده شود

مرحله بی علامت

با بهبودی مرحله حاد که بر اساس شدت علائم از یک تا چندین هفته طول می کشد بیماری به یک مرحله نهفته و بی علامت وارد می شود که مدت آن در کشور های پیشرفته به علت وجود امکانات خوب بهداشتی ۱۵-۱۰ سال و در کشور های در حال توسعه ۱۰-۸ سال تخمین زده می شود . این دوره برای بیماران مونث کوتاه تر و برای کودکان و افراد سالمند بسیار کوتاه است . در حقیقت در مرحله بدون علامت با وجود تکثیر فعال ویروس ( حدود ۱۰ بیلیون در روز ) سیستم دفاعی بدن توان مبارزه با آن را داشته و تعداد سلولهای لنفوسیت کمکی ) CD4) تقریبا ثابت می ماند . افراد آلوده در این مرحله ، عفونت های شایع در جامعه غیر آلوده ، مثل تبخال آفت و درماتیت سبوریک را مکرراً تجربه میکنند ولی عوارض آنها شدید تر و طولانی تر از افراد طبیعی می باشند . )

۳ – مرحله بزرگی غدد لنفاوی منتشر پایدار :

غدد لنفاوی در اندازه های نیم تا دو سانتی متر ، بدون درد در بیش از دو نقطه بدن ظاهر میشوند ناحیه کشاله ران در این محاسبه قرار نمی گیرد غدد لنفاوی اکثرا به صورت دو طرفه بزرگ می شوند . حداقل ۳ ماه به این صورت باقی می مانند و امکان دارد اندازه آنها تغییر پیدا کند.

بزرگی غدد لنفاوی پایدارومنتشر(PGL) :

که درآن گره های لنفاوی دربیش از ۲ ناحیه ازبدن که عمدتا“‌درنواحی گردنی ،‌پشت گردن ، زیربغل وناحیه فک است بطوردوطرفه بزرگ می شوند که درمعاینه درد ندارند ، متحرک وچرمی هستند. البته چون PGL درسارکوئیدوز، سیفلیس ثانویه وهوچکین لنفوم هم دیده می شود بنابراین برای تشخیص نهایی باید از یافته های هیستوپاتولوژیک استفاده کرد که درآن طرح Follicular hyperplasia مشاهده می شود.)

۴- مرحله پایدار :

در این مرحله ویروس ایدز به تمام سیستم ها و ارگانهای بدن حمله کرده و به تنهایی و یا به کمک عوامل مختلف مانند ( میکروب ها – قارچ ها- انگل ها- ویروس ها ) عفونتهای مختلف را ایجاد می کند . یکی از شایع ترین علایم بیماری وجود تب طولانی بیشتر از یک ماه ، اسهال به مدت بیشتر از سه ماه و کاهش وزن شدید ( بیشتر از ۱۰ در صد در مدت کمتر از ۴ ماه ) است . سل یکی از مهمترین بیماریهایی است که با گسترش اپیدمی ایدز در دنیا مجددا افزایش یافته است . بیماری سل حتی در کشورهای پیشرفته نیز بعلت شیوع ایدز از کنترل خارج شده است در مراحل نهایی بیماری که سلولهای دفاعی بدن بسیار آسیب دیده اند ، عفونت های فرصت طلب مثل سینه ، پهلو به علت قارچ پنوموسیستیس کارینی و سرطان کاپوسی و لنفوم عارض می شود.

همچنین ویروس مستقیما به سلولهای بخش خاکستری مغز که مرکز یادگیری است حمله میکند و با از بین بردن سلولهای آن سبب ایجاد اختلال در حافظه بیمار می شود.

ایدز   AIDS:

شروع این مرحله زمانی است که شمارلنفوسیت های CD4+ کمتراز ۲۰۰ شود ویا علائم بالینی اختصاصی ظاهرگردد.این مرحله  دارای ۴ خصوصیت بالینی مهم می باشد:

الف) عفونت فرصت طلب : دراین مرحله هرنوع میکروارگانیسمی می تواند دربدن ایجاد عفونت  کندولی احتمال درگیری فرد با این عفونتها تحت تاثیر۴ فاکتور زیر است :

اولین فاکتورخود میکروارگانیسم است Exposure to the organism

دومین فاکتورتوان بیماریزایی میکروارگانیسم Relative virulance

سومین فاکتورپروفیلاکسی که با داروهای مختلف انجام می شود Chemoprophylaxis

آخرین و مهمترین فاکتورکفایت سیستم ایمنی است Immuno competence

لازم به ذکر است این تقسیم بندی دیگر مورد استفاده نمی باشد.

براساس یافته هایی که تا اینجا گفته شد علاوه برتقسیم بندی اولیه که براساس علائم بالینی بودتقسیم بندی دیگری بنام والتررید (walter Reed) بیان شد که ازصفرتا ۶ درجه بندی شده است و۴ پارامتردرآن دخیل می باشد.

ب) عوارض مغزی :

تظاهرات عصبی درمرحله ایدزمی تواند بصورت موضعی وسیستمیک ویا حتی تظاهرات روحی روانی باشد وعلت آن درگیری مستقیم مغزباویروس HIV ، عفونتها و سرطانهای فرصت طلب وهمچنین داروهایی که فرد مبتلا مصرف می کند می باشد.

ج ) عوارض کلی :

یکسری علائم غیراختصاصی ازجمله تب ،‌اسهال و‌کاهش وزن می باشد که علت خاصی برای آنها نمی توان ذکرکرد که این علائم درآفریقا بیشترگزارش می شود چون امکانات تشخیصی درآنجا ضعیف تراست ودرنتیجه دردسته علائم بی علت قرارمی دهند.

مطالعات وتحقیقات درزمینه ایدزهمچنان ادامه داردوآخرین تقسیم بندی موجود که بعداز تقسیم بندی اولیه CDC و walter Reed بیان شد به قرارزیراست که درآن از دوفاکتورعلائم بالینی وشمارش لنفوسیت CD4+ استفاده شده است.

1-    دسته A : شامل عفونت حاد ، بزرگی غدد لنفاوی (P.G.L) و بی علامت

۲-   دسته B :علائم مرحله عفونت HIV (که نه درمرحله A ونه درمرحله C دیده می شود)

۲-   دسته C :علائم اختصاصی مرحله ایدز

پیشگیری :

آمارنشان می دهد که ازسال ۹۲ به بعد تعداد بیماران مبتلا به HIV از ۱۳ میلیون نفربه بالغ بر ۵۰ میلیون نفررسیده است وبه مرز فاجعه آمیز نزدیک شده است بنابراین مردم ومسئولان به فکرراه حلی جدی برای جلوگیری از این فاجعه افتاده اند.

اهمیت پیشگیــری از اینجا مشخص می شود که ازبین بردن عامل بیماری دربدن ممـکن نمی باشد ونیز واکسن موثری هنوز برای آن ساخته نشده است. ولی قطع چرخه انتقال بیماری به وسیله پیشگیری کاملاً امکان پذیراست وشعارسازمان بهداشت جهانی درسال ۱۹۹۹ (Listen, Learn ,live) اهمیت پیشگیری را نشان می دهد.

پیشگیری به طورموفق عملی نمی شود مگربوسیله آگاهی دادن به مردم که این آموزش دردرجه اول به عهده پزشکان وجامعه پزشکی ودرجه دوم به عهده هرکس دیگری است که ازایدز آگاهی دارد ودرقبال دیگران احساس مسئولیت می کند.

برای آگاهی وآموزش باید از تمام امکانات موجود ورسانه های گروهی استفاده کرد. همچنین زمان وسن خاصی برای آموزش وجودندارد چون هرشخص می تواند از حدود ۹ سالگی تا ۶۵ سالگی اعتیادرا شروع کند ونیز اززمانی که بالغ می شود تا اواخرعمرروابط جنسی را داشته باشد همچنین انتقال خون ، آرایشگاهها واعمال دندانپزشکی درهرسن وزمانی می تواند صورت گیرد.ولی کسانی که درمعرض رفتارهای پرخطرمی باشند یا کسانی که دارای تفکرات وباورهای غلطی هستند برای آموزش دراولیت قراردارند.

راههای پیشگیری :

اجتناب از وارد کردن هرجسم نوک تیز نامطمئن به داخل پوست استفاده از سرنگ یکبارمصرف درتزریقات ونیز بودن یکنفرهمراه تا برتزریق نظارت داشته باشد کنترل خون وفراورده های خونی ، عدم استفاده از تیغ یا استفاده از تیغ یکبارمصرف درآرایشگاهها ،استریل کردن وسایل پزشکی ودندانپزشکی دربین مریض ها ونیز استفاده از وسایل ایمنی برای خود پزشک یا دندانپزشک، خویشتنداری ودوری از روابط جنسی نامطمئن با افراد مختلف ،  نداشتن شرکای جنسی متعدد ، بالابردن سن اولین تماس جنسی واینکه فرد فقط یک شریک جنسی داشته باشد ومطمئن باشد که خود تنها شریک جنسی طرف مقابل است ، استفاده از روشهای پوششی مانند کاندوم ، حامله نشدن مادرآلوده و در صورت آلودگی پیشگیری از آلودگی فرزند در درجه اول یا استفاده از داروهای ضد ویروسی مانند زیدوودین به طور جدی کمک خواهد کرد و  مساله مهم دربرنامه های مبارزه با ایدز این است که ما با خود بیماری مبارزه می کنیم نه با بیمار، بایدبا بیمار  به صورت سالم زندگی کرد وارتباط داشت واورا ازجامعه طردنکرد چون طرد این افراد علاوه براینکه ازلحاظ انسانی واخلاقی درست نمی باشد باعث ایجاد مشکلات روانی دربیمارمی شودو احتمال آلوده کردن عمدی سایرافراد جامعه را بالا می برد.

غول ایدز را باید به وسیله آگاهی از بین برد. ترس راه درستی نمی باشد. با ید دست دردست هم دهیم وازفاجعه وانفجارجهانی جلوگیری کنیم . باید نسل آینده ما دنیایی روشن وپرامید را پیش رو داشته باشد . نسل آینده قطعـا“ از ما درباره کارهـایی که می توانستیم انجام دهیم و نداده ایم سئوال خواهدکرد که ایدزیکی ازآنهاست.

باورکنیم وبدانیم که وقت کم است. ازهمین امروز شروع کنیم . شاید فردا دیرباشد.

مشکل عمده درمورد بیماران معتاد تزریقی این است که بعد از تزریق فرد به دلیل عدم تعادل روانی وجسمی ممکن است سرنگ خودرا درهرمکانی رها کند وباعث آلوده شدن افراد شود. همچنین بـه دلیل بـی بندوباری دراین افـرادونیز اینکه ممکن است ازلحاظ مالی برای تهیه مواد مخدر درمضیقه باشند و دست به خودفروشی بزنندودرهمین حال روابط جنسی نامطمئن داشته باشند ،  تمام این موارد به پیشرفت بیماری کمک می کند

برای مبارزه با ایدز یکی از موثرترین موارد مبارزه با اعتیاد است وبه همین دلیل باید قدرت نه گفتن را درجوانان خود تقویت کنیم.

درمان:

فرضیه های درمانی :برای درمان این بیماران بطورکلی دوفرضیه عمده وجوددارد.

۱) حذف کامل ویروس از بدن از طریق تحریک ژنوم ویروس ، ایجاد ترانسفورمیشن ((Transformation وساخته شدن پروتئین نامناسب وتزریق پیش داروهای غیرسمی که درسلول آلوده سمی می شوند.

۲)  جلوگیری ویا کاهش سرعت تکثیرویروس

روش های درمان :

A : جلوگیری از چسبندگی GP120 به سلول :

۱) سنتزAnti-Idiotype

2) تزریق CD4+

3) استفاده از سولفات دکستران

B : جلوگیری از نفوذ ویروس به سلول ( (Anti GP41 activity استفاده از AL721

C : جلوگیری از انجام اعمال آنزیمها که مفصلا“ درمبحث بعدی توضیح داده خواهد شد.

D : مهارنواحی ژنی : غیرفعال کردن ژنوم tat که تکثیرویروسی را تحریک میکند ویافعال کردن ژنوم nef که بازدارنده تکثیرویروسی است.

E : جلوگیری از رهایی ویروس از سلول :

۱) افزایش PH

2) استفاده اینترفرون ها (IFN)

داروهای ضد ویروسی موجود :

۱-بازدارنده آنزیم ترانس کریپتاز معکوس Reverse transcriptase inhibitors

A)Nucleoside reverse transcriptase inhibitor

۱٫Zidovudin(ZDV)(AZT)

۲٫Didnozine(ddI)

۳٫Zalcitabine(ddc)

۴٫Stavudine(D4t)

۵٫lamivudine(3 tc)

۶٫Abacavir

B)Non-nucleoside reverse transcriptase inhibitor

۱٫Nevirapine

۲٫Delaviridine

۲-بازدارنده آنزیم پروتئاز    Protease inhibitors

۱٫Saquinavir

۲٫Ritonevir

۳٫Indinoevir

۴٫Neffinavir

۵٫Amprenavir

3-بازدارنده آنزیم انتیگراز    Integrase Inhibitors

به علت Cytotoxicity بسیارشدیدی که دارندهنوز درفهرست داروهای درمانی قرارنگرفته اند.

درمان چند دارویی         Combination therapy

درمان ترکیبی مزیت های بسیارزیادی نسبت به درمان تک دارویی دارد که این مزایاشامل دوزمصرفی پائین تر،کاهش سمیت ، تاخیرمقاوم شدن ویروس نسبت به داروها ، هدف قراردادن قسمتهای  مختلف چرخه ویروس و…  .

دردرمان چنددارویی بطورعمده دوشیوه وجوددارد:

۱-درمان دودارویی ،

۲- درمان سه دارویی

آنچه که باتوجه به نتیجه تحقیقات تاکنون پیشنهادشده است استفاده از دوتابازدارنده آنزیم ترانس کریپتازمعکوسی و یک بازدارنده آنزیم پروتاز  است  .

ترکیب بعضی از داروها  اثرات کاهنده برروی یکدیگرAntagonistدارند مانندZDV+d4I وترکیب بعضی از داروها باهم تقویت کننده (Synergist) هستند مثل ZDV+3TC

استراتژیهای درمان

اولین اقدام پزشک برای رویارویی با این بیماران روان درمانی است. باید بیماردرخود احساس امنیت کند که بیماری او رو به بهبودی است

بیمارمی بایست که ازمراحل درمان تاحدودی آگاهی داشته باشد،کلیه مسائل مربوط به پیشگیری به این بیماران آموخته  شودوتمامی ریسک فاکتورها  برای آنها بازگو  شود.

تعیین زمان شروع دارو:

۱-Early therapy

۲ -Late therapy.

پس ازشروع درمان معمولا“ بعد از دوتا چهارهفته آثاردرمان کاملا“ آشکارمی شود.

مساله بسیارمهمی که درحال حاضر به عنوان یکی از معضلات درمان نیزمطرح می باشد هزینه درمان است. قیمت داروها بسیارگران است. روی هم رفته هزینه درمان یک بیمارباتوجه به آزمایشاتی که انجام می دهد به اضافه هزینه داروها حدود ۱۱۰۰ دلاردرهرماه است.

روشهای درمانی دیگری نیز برای درمان این بیماران وجوددارد که دراین روشها عمدتا“ برروی تقویت سیستم ایمنی کارمی شود. این روشهای درمان هنوزتحت مطالعه اند ونتیجه قطعی اثربخشی آنها هنوزبه اثبات نرسیده است.

روش علمی درمان درکلینیک ها درحال حاضردرایران به این صورت است که پس از شناسایی بیماران درمان با روش late therapy و با استفاده از درمان سه دارویی شامل موارد زیرانجام میگیرد.

تشخیص :

ویروس حدودا ۶ هفته الی ۶ ماه پس از ورود به بدن سیستم ایمنی را   تحریک نموده که به دنبال آن در بدن علیه ویروس پادتن تولید می شود  این زمان ممکن است به کوتاهی ۵ روز باشد. و یا تا ۱۶ ماه نیز طول  بکشد . فاصله بین ورود ویروس تا ایجاد پاد تن دوره پنجره ای گفته می  شود . در این دوره نتیجه آزمایش تشخیص ایدز منفی است .مراکز انتقال خون در مراکز استان های کشور همگی مجهز به وسایل و امکانات انجام تست ، تشخیص آلودگی به ایدز می باشند . توصیه میشود که افراد اگر در معرض خطر قرار گرفته اند با مراجعه به پزشک یا مراکز بهداشت استانها یا شهرستانها و یا مراجعه مستقیم به مراکز انتقال خون در خواست انجام آزمایش را بنماید .

نکات مهم

پاسخ منفی نمی تواند دلیل عدم وجود آلودگی باشد و بر اساس زمان آلودگی ممکن است فرد آزمایش شده در دوره پنجره ای باشد

پاسخ مثبت نمی تواند مرحله بیماری را مشخص کند و تنها نشان دهنده آلودگی است ، علائم بیماری و یا بررسی میزان سلولهای لنفوسیت کمکی در خون و یا اندازه گیری میزان ویروس ، مرحله بیماری را مشخص می نماید .

تشخیص بیماری ایدز

تستهای آزمایشگاهی درمراحل تشخیص ودرمان بیماری ایدز اهمیت فراوانی دارند ونقش آزمایشگاه به عنوان مطمئن ترین مرجع برای تشخیص قطعی بیماری بسیارپراهمیت است. درسالهای پیش از تولید   انبوه روشهای آزمایشگاهی این بیماری تنها براساس علائم کلینیکی  تشخیص داده می شد تااینکه در سال ۱۹۸۵ روشELISA برای تست  روتین مورد استفاده قرارگرفت .

بطورکلی روشهای آزمایشگاهی به دودسته تقسیم می شوند دسته اول  روشهای مستقیم هستند مانند کشت که تست قطعی تشخیصی است اما به دلیل وقت گیربودن وخطراستفاده ازآن درآزمایشگاه ، عملاً مورد استفاده قرارنمی گیرد.دسته دوم روشهای سرولوژیک هستند که کاربرد بیشتری  دارند. دراین روشهاAgو یاab  را درسرم یا پلاسمای آلوده تشخیص می دهیم

درتشخیص هدف نهایی پروتئینهای ویروسی هستند که درسردسته  زیرجای می گیرند.

۱)  گلیکوپروتئینهای خارجی پوشش مثل gp160, gp41,gp120

2)  پلی مراز پروتئینها مثل e1p31,rt p76

3)  پروتئینهایی  مثل (gag) p24

علائم آزمایشگاهی ابتلا به بیماری hiv 6-8 هفته پس از تماس باویروس همزمان با تولید p24 درخون آغازمی شود که این پروتئین را میتوان با روش ELISA بطوراختصاصی شناسایی کرده سپس با Western blott تایید کرد.

اولین روش سرولوژیک شناسایی پاد تن روش ELISA است که gag,gp160,gp120 را تشخیص می دهد این تست نیاز به تائید دارد اما از حساسیت ۵/۹۹ % واختصاصیت ۸/۹۹% برخورداراست همچنین باید به مساله تداخلگرهایی مثل واکسن آنفولانزا، Ab ضد میتوکندری وبدخیمیها که تولید مثبت کاذب می کنند توجه شود. اگرتست منفی شد چند ماه بعد تکرارمی شود. تفسیرنتایج western Blott با ELISA به این صورت است که اگرتست ELISA اولیه منفی شد حضورAb ضدHIV نفی میشود اما اگرمثبت شد باید تکرارشود درصورتیکه ELISA  دوم منفی شد نیز حضورAb نفی می شود اما اگرELISA مثبت شد western blott انجام می شود که اگرمثبت شد حضور    Ab ضدHIV ثابت می شود اما اگرمنفی شد باید مساله window period درنظرگرفته شود.

روش بعدی Radio Immuno Assay است که تست تائیدی جایگزین  western blott است وبا gp120   وgp160  واکنش می دهد. هدف ازتست تشخیص مقادیرکم Ab وپیگیری افراد مبهم است اما این روش نیاز به نگهداری کشت سلولی وحمل ونقل مواد نشانگرومهارت تکنیکی دارد بنابراین استفاده ازآن محدود است.

روشهایی نیز وجوددارند که ساده وسریع هستند مثل p24 capture assay که درطبقه بندی افراد آلوده وقدرت تاثیردارو اهمیت دارند وهدف ازآن تشخیص آنتی ژن p24 است که این تست چند هفته قبل از seroconversion مثبت می شود.

روشهای جدیدی نیز برای شناسایی پروتئینهای اختصاصی ویروس ویا شناسایی مستقیم اسید نوکلئیک وجوددارد مانند روشهای PCR که اخیراً بسیارمورد توجه قرارگرفته و ویژگی  وحساسیت بالایی دارند وانتظارمی رود درآینده گسترش بیشتری پیدا کنند

راه‌های انتقال
اچ آی وی در مایعات داخلی و مترشحه بدن انسان مبتلاء (بجز عرق و تا حدودی بزاق) وجود دارد، اما فقط از راه آمیزش جنسی، تبادل خون یا فرآورده‌های آن و از مادر مبتلاء به جنین قابل سرایت از فردی به فرد دیگر است.

۱) آمیزش جنسی اگر زن یا مردی به ویروس ایدز آلوده باشد، می‌تواند ویروس را از راه تماس جنسی به دیگری منتقل کند. تماس جنسی موقعی ممکن است منجر به سرایت اچ.آی.وی شود که یک طرف دچار اچ.آی.وی/ایدز باشد و تبادل یا تماس مایعات بدن طرفین رخ دهد. بنابراین تماس جنسی مرد با مرد، مرد با زن، زن با زن در این شرایط ممکن است موجب سرایت شود. لازم به ذکر است در مقاربتها حتی اگر انزال (خروج منی از آلت مرد) هم رخ ندهد امکان سرایت وجود دارد چون مایعات مترشحة قبل از آن هم حاوی ویروس هستند.

۲) تبادل خون انتقال خون و فراورده‌های آن اگر بدون اقدامات تشخیصی و ویروس زدایی انجام شود به احتمال بسیار زیادی موجب سرایت اچ.آی.وی می‌شود. امری که در کشور ما نیز برای بیماران هموفیلی و تالاسمی رخ داده است. لازم به ذکر است اهداء خون خطری برای سرایت به فرد اهداءکننده ندارد و فقط دریافت کنندگان خون در معرض خطرند. همچنین علیرغم انجام آزمایش‌های تشخیصی بر روی تمام نمونه‌های خون در حال حاضر اگر دوره پنجره را در نظر بگیریم که در آن نتیجه آزمایش منفی خواهد بود، بنابراین هر دریافت خون و فرآورده‌های آن باید برای آزمایش اچ.آی.وی اقدام کند. راه دیگر تبادل خون استفاده از سرنگ و ابزارهای تزریق مشترک (مانند پمپ دست ساز) است که مصرف کنندگان مواد مخدر تزریقی به ناچار یا ناآگاهانه از آنها استفاده می‌کنند. استفاده از هر نوع وسایل تیز و برنده‌ای که به خون فرد مبتلا به اچ.آی.وی/ایدز آغشته شده باشد، مانند سرنگ، سوزن، مسواک (در صورت ایجاد خونریزی لثه) و وسایل خالکوبی ممکن است ویروس را منتقل کند. راه دیگر هم سرایت از طریق پیوند اعضاء (کلیه، کبد، لوزالمعده و …) است.

۳) مادر به جنین یا نوزاد مادران باردار اگر مبتلاء به اچ.آی.وی باشند محتمل است که در حین بارداری یا هنگام زایمان ویروس به فرزند آنان سرایت کند. همچنین شیردادن مادران اچ.آی.وی مثبت به فرزندانشان ممنوع است چون ویروس درون شیر نیز ترشح شده و منتقل می‌شود. انتقال در مراحل مختلف بارداری بدون داروهای پیشگیرانه در ۲۵% تا ۴۰% رخ می‌دهد. در صورتی که خانم‌های اچ.آی.وی مثبت باردار بشوند لازم است داروهایی مصرف کنند که احتمال سرایت به فرزندشان را کم می‌کند. همچنین نوزاد متولد شده از این مادران باید مدتی داروی ضد اچ.آی.وی بگیرد و شش هفته و ۱۸ ماه پس از تولد آزمایش اچ.آی.وی بشود تا وضعیت ابتلائش مشخص گردد.

صورت ارتباط جنسی با شخص مبتلاء (مرد با زن / مرد با مرد)، احتمال آلوده شدن کدام یک بیشتر است؟
خطر انتقال ویروس اچ.آی.وی در مردان همجنسگرا بیشتر و تقریباً دو برابر مردان غیر همجنسگرا ست. درضمن خطر دریافت ویروس در بین مردان همجنسگرا در فرد مفعول بیشتر است. احتمال انتقال آلودگی در هر بار آمیزش جنسی از مرد به زن(نزدیکی مهبلی) در حدود ۱/۱ درصد است و احتمال انتقال آلودگی از زن به مرد (نزدیکی مهبلی) در حدود .۰٫۳ درصد است. اما حتی یکبار تماس جنسی هم ممکن است منجر به سرایت اچ.آی.وی شود (این ارقام احتمال آماری است) بنابراین با این که احتمال سرایت در یک رابطه جنسی خیلی کم است اما صفر نیست!! و حتی مردانی وجود دارند که تنها با یک نزدیکی با زن اچ.آی.وی مثبت مبتلاء شده‌اند یا زنانی که با یکبار آمیزش با مردان اچ.آی.وی مثبت دچار شده‌اند.

در چه مواقعی احتمال سرایت از راه جنسی بیشتر می‌شود؟
اگر زخم یا عفونت تناسلی وجود داشته باشد، اگر تماس جنسی با خشونت یا اجبار باشد، اگر فردی شرکای جنسی متعدد داشته باشد و نیز در مقاربت خشک خطر سرایت بیشتر است. همچنین در آمیزش جنسی مقعدی (مقاربت از راه پشت) احتمال سرایت بیشتر از راه مهبلی است. ازدواج موقت (متعه، صیغه) چون معمولاً طرفین سابقه ازدواج‌های منجر به طلاق یا موقت متعدد با دیگر افراد هم دارند یک عامل گسترش بیماریهای مقاربتی و از جمله ایدز می‌تواند باشد.

آیا معاشقه (بدون آمیزش جنسی) باعث سرایت می‌شود؟
اچ.آی.وی از راه تماس‌های سطحی (بوسیدن، در آغوش گرفتن، لمس بدن) که عشق بازی یا معاشقه خوانده می‌شود و کارهایی مثل غذا خوردن در ظروف مشترک،انتقال نمی‌یابد.

آیا در اعمال پزشکی امکان سرایت وجود دارد؟
هرگونه عمل جراحی، اندوسکوپی، دیالیز با دستگاه، دندانپزشکی، ختنه، حجامت، تزریقات و طب سوزنی که در آن شرایط سترون سازی کامل رعایت نشود ممکن است موجب سرایت اچ.آی.وی و سایر ویروسها از یک فرد مبتلاء به دیگران شود. در این موارد لازم است تا حد ممکن از وسایل سترون یک بار مصرف استفاده شود، ابزارهای مقاوم به حرارت‌ (مثل برخی ابزارهای فلزی جراحی و دندانپزشکی) در اتوکلاو یا فور و ابزارهای غیرمصرفی نامقاوم (مثل آندوسکوپ) با مواد شیمیایی ضدعفونی شوند که این کارها باید برای هر بیمار انجام شود. البته با توجه به رعایت دقیق این احتیاطهای همه جانبه مواردی که ثابت شده باشد اچ.آی.وی از مکانهایی مانند دندانپزشکی سرایت کرده باشد در تمام جهان انگشت شمار است.

آیا کارکنان بیمارستانها و درمانگاه‌ها در معرض خطراند؟
پزشکان و پرستارانی که با بیماران اچ.آی.وی مثبت سر و کار دارند ممکن است در اثر تماس اتفاقی (فرو رفتن سوزن سرنگ یا تیغ جراحی) به اچ.آی.وی دچار شوند. در ضمن احتمال سرایت از بیمار اچ.آی.وی مثبت به پزشک بسیار بسیار بیشتر از احتمال سرایت از پزشک اچ.آی.وی مثبت به بیماران است. در هر صورت با مصرف به موقع داروهای ضدویروسی این احتمال به شدت کم می‌شود. در مواقعی که فرو رفتن سوزن یا موارد مشابه رخ می‌دهد باید در عرض ۳ روزشروع به مصرف داروهای ضد ویروسی شود. این امر با مراجعه به کلینیک‌ها و بخش‌های تخصصی بیماریهای عفونی امکان‌پذیر است. اره

آیا در آرایشگاه‌ها امکان سرایت وجود دارد؟
تراشیدن مو، خالکوبی، سوراخ کردن گوش که در آن شرایط سترون سازی کامل رعایت نشود ممکن است موجب سرایت اچ.آی.وی و سایر ویروسهای خطرناک از یک فرد مبتلاء به دیگران شود. در این موارد لازم است مشابه اقدامات پزشکی از وسائل یک بار مصرف (مانند تیغ) برای هر فرد استفاده شود یا ابزارها بطور کامل سترون شوند. توصیه می‌شود هر فرد هنگام مراجعه به آرایشگاه‌ها وسایل شخصی خود را به همراه ببرد (تیغ، قیچی، شانه، حوله و …) تا از سرایت بیماریهای عفونی جلوگیری شود. اپیلاسیون (کندن موها) ممکن است موجب آسیب به پوست و ایجاد زخم‌های بسیار ریز در محل کنده شدن موها بکند، بنابراین بهتر است از وسایل یکبار مصرف برای آن استفاده شود.

راه‌های پیشگیری
با توجه به آنکه اچ.آی.وی برخلاف برخی ویروسهای بیماریزای سرماخوردگی یا اسهال راه انتقال محدودی دارد پیشگیری از آن با رعایت برخی اصول آسان است

خویشتنداری- پرهیز از هر گونه تماس جنسی پیش از ازدواج رسمی

وفاداری- پایبندی به تک‌همسری و حریم خانواده

کاربرد مداوم کاندوم- استفاده از کاپوت در هر بار تماس جنسی (و با هر نوع شریک جنسی یا همسر)

پرهیز از مصرف مواد و اعتیاد- هر گونه مواد روان‌گردان، توهم زا، شادی آور، محرک و مخدر حتی برای یکبار

در ضمن همیشه از وسائل شخصی مخصوص خودتان (مسواک، تیغ، ریش‌تراش و….) استفاده کنید.

پیشگیری پس از مواجههPost exposure Prophylaxis
برنامه‌ای شامل چند داروی ضد ویروسی است که چندین باردر روز پس از تجاوز جنسی یا مواجهه شغلی مصرف می‌شود. این داروها باید حداکثر در ۷۲ ساعت پس از مواجهه شروع شوند تا از آلوده شدن فردی به HIV چلوگیری شود. پیش از آغاز استفاده از PEP یک آزمایش HIV باید گرفته شود تا وضعیت فرد تعیین شود. اطلاعات و مشاوره باید به فرد داده شود تا وی را قادر به فهمیدن داروها، لزوم تحمل و پیگیری، لزوم تماس‌های جنسی سالم تر و آزمایش‌های HIV بعدی بکند .

جلوگیری از سرایت مادر به فرزند
انتقال HIV از مادر مبتلا به HIV به فرزند متولد نشده در سه مرحله اصلی اتفاق می‌‌افتد: وقتی مادر باردار است، زمان تولد یا هنگام شیر دهی.

انتقال در ۲۵% تا ۴۰% بدون درمان پیشگیرانه رخ می‌دهد. دو رژیم دارویی برای جلوگیری از انتقال مادر به فرزند در دسترس است. در افریقای جنوبی رژیم رایج، مصرف Nevirapine می‌‌باشد که معروف به NVP یا Viramune است و قرصی است که بانوان حین زایمان مصرف می‌کنند و به نوزاد بین ۲۴ تا ۷۲ ساعت بعد از تولد تجویز می‌شود. اگر مادر در طول دوران بارداری AZT مصرف کند و از شیردهی هم خودداری کند، میزان انتقال تا ۱۰ % کاهش می‌‌یابد. داروهای دیگر نیز برای جلوگیری از سرایت از مادر به فرزند در حال تهیه هستند. یک برنامه PMTCT مؤثر شامل: تأمین مشاوره و آزمایش آگاهانه، تهیه داور و مشاوره با زنان در مورد تغذیة نوزاد (بدون شیر مادر) می‌‌باشد.

ارتباط اعتیاد یا مصرف مواد با اچ.آی.وی/ایدز چیست؟
مواد روانگردان از دو جهت ممکن است فرد را در معرض ابتلاء به اچ.آی.وی ایدز قرار دهند:

اختلال در قوه ادراک: در این مورد هیچ تفاوتی ندارد که ماده مخدر (مثل هروئین،تریاک)، محرک (مثل اکستازی=اکس)، توهم زا (مثل حشیش، گرس، علف) یا انواع دیگر موادی (مثل مشروبات الکلی) باشد که مورد سوء مصرف قرار می‌‌گیرند. موقعی که قوای ذهنی انسان مختل باشد ممکن است رفتارهای پرخطری مانند انجام یک رابطه جنسی بی محابا انجام دهد که او را در معرض ابتلاء به اچ.آی.وی قرار دهد. طبق آمار رسمی بیش از ۴ میلیون نفر در کشور به مصرف انواع مختلف مواد می‌پردازند. در ضمن افرادی که در اعتیاد غرق شده‌اند مطمئناً به بروشورهای پیشگیری از ابتلا و انتقال اچ.آی.وی/ایدز توجهی نخواهند کرد.و راهکارهای برخورد با آنها تخصصی است.
استفاده از سرنگ مشترک در اعتیاد تزریقی: استفاده از سرنگ مشترک یا هر گونه ابزار تزریقی دست ساز (پمپ، لوله و …) برای تزریق مواد فعلاً در کشور ما بیشترین خطر را در انتقال اچ.آی.وی دارد. در حال حاضر حدود ۴۰۰۰۰۰ مصرف کننده تزریقی مواد (بویژه هروئین و مورفین) در کشور وجود دارد که تخمین زده می‌شود حدود ۴۰۰۰۰ نفر آنان به اچ.آی.وی دچار شده باشند.
فعلاً بیشترین افراد مبتلاء به اچ.آی.وی/ایدز ثبت شده در کشور ما مصرف کنندگان مواد تزریقی هستند (حدود ۶۱ درصد).

درمان
داروهای ضد رتروویروس (ARV) نخستین روش درمان HIV هستند. ARVها یکی از دو آنزیم ضروری برای تکثیر HIV را مهار می‌کنند. داروهای ضد ویروسی، HIV/AIDS را علاج قطعی نمی‌کنند اما زندگی مبتلایان به HIV را طولانی می‌کنند. درضمن برای جلوگیری از مقاوم شدن ویروس به دارو معمولاً چند دارو هم‌زمان به فرد مبتلا داده می‌شود. ۴ دسته داروهای ضد ویروسی برای استفاده درمانی وجود دارد: شبه نوکلئوزیدهای مهارکننده reverse transcriptase، مهارکننده‌های reverse transcriptase غیر نوکلئوزیدی، مهارکننده‌های پروتئاز و مهارکننده‌های ورود ویروس به باخته ها

مهارکننده‌های پروتئاز Protease Inhibitors
یک نوع ضد ویروس هستند که تکثیر HIV را متوقف می‌کنند. آنها قسمتی از HIV را که آنزیم پروتئاز نامیده می‌شود، مهار می‌کنند. وقتی آنزیم مهار شد HIV، نسخه‌های ناقصی از ویروس می‌سازد که نمی‌توانند یاخته‌های جدیدی را آلوده کند. معروفترین داروهای این گروه عبارت‌اند از indinavir،saquinavir،nelfinavir

بازدارنده‌های غیر نوکلئوزیدی ترانسکریپتاز معکوس
یک دسته داروهای ضد ویروسی می‌‌باشند که تکثیر HIV را به وسیله دخالت در یک آنزیم حیاتی ویروس کاهش می‌‌دهد. این آنزیم برای HIV ضروری است تا ماده ژنتیک خود را درون یاخته‌ها ترکیب کند. برخی داروهای NNRTI عبارت‌اند از nevirapine,delavirdine , efavirenza

Nucleoside anlogues (شبه نوکلئوزیدها)
نظیرهای نوکلئوزیدی مهارکنندة ترانسکریپتاز این آنزیم HIV را مورد هدف قرار می‌‌دهند و از تبدیل RNA ویروس به DNA ویروسی جلوگیری می‌کنند. معروفترین داروهای این گروه عبارت‌اند از zidovudine ،lamivudine، zalcitabine، abacavir،didanosineو stavudine

مهار کننده‌های ورود
این دسته اخیرا ابداع شده‌اند و جلوی ورود ویروس را به گویچه‌های سفید می‌گیرند. از این جهت متفاوت با سه گروه قبلی هستند چون آنها پس از این که ویروس یاخته‌ها را آلوده کرد جلوی تکثیر آن را می‌گیرند. تنها یک دارو از این دسته مورد تأیید مؤ‌سسه غذا و داروی ایالات متحده است که انفیوورتاید (تجاری- Fuzeon) نام دارد.

* روش های پیشگیری

-الف) مهارتهای رفتاری

مهارتهای رفتاری لازم برای پیشگیری از اچ.آی.وی / ایدز کدامند ؟

تصمیم گیری

یکی از مهارت های مهم سالم زیستن، مهارت تصمیم گیری است. این مهارت به افراد کمک می کند تا موقعیت های تصمیم گیری درباره انجام دادن یا ندادن رفتارهای پرخطر را شناخته، و پیامدهای هر اقدامی را پیش از انجام آن دریابند تا بتوانند تصمیم درستی بگیرند و سلامت خود را تضمین کنند. تصمیم گیری منطقی تنها تصمیم گیری سالم است که براساس تفکر نقادانه، بررسی، و ارزیابی صورت می گیرد.

حل مسأله

مهارت حل مسئله به افراد کمک می کند تا به صورت منطقی و منظم به حل مسائل و مشکلات خود بپردازند. . هر چه مهارت فرد در حل مسئله بیشتر باشد، در زندگی خود موفق تر و سالم تر خواهد بود. ضعف یا ناتوانی در مهارت حل مسئله با مشکلات و مسائل مهم بهداشتی و اجتماعی مرتبط است از جمله خودکشی، اعتیاد، ابتلا به ایدز و بیماریهای آمیزشی، بزهکاری و… تحقیقات نشان می دهند

قاطعیت

قاطعیت را ابراز وجود، جرات ورزی یا جسارت نیز می نامند. و عبارت است از ایستادگی بر نظرات شخصی و بیان افکار، احساسات، و باورها به صورت مستقیم، صادقانه، و متناسب به گونه ای که به حقوق دیگران نیز احترام گذاشته شود.

در رفتار قاطعانه باید اصول زیر رعایت شده باشد:

· رفتار قاطعانه از نظر اجتماعی پسندیده است.

· در رفتار قاطعانه آرامش، احساسات، و حقوق دیگران در نظر گرفته می شود.

· رفتار قاطعانه بیان صادقانه و مستقیم افکار و احساسات است.

* چگونه قیافه قاطعانه به خود بگیریم؟

حالت بدن و چهره فرد در رفتار قاطعانه اثر مهمی دارد. هر چه حالت بدن و صورت فرد جدیت و قاطعیت وی را بیشتر منعکس کند، او نتیجه بهتری خواهد گرفت. افراد خجالتی و کمرو معمولا از نگاه کردن به چهره فرد مقابل می گریزند یا با حالت خیره به دیگران نگاه می کنند. برای آن که فرد قاطعیت خود را نشان دهد و بتواند در این زمینه موفق باشد، ضروری است که سر خود را بالا نگاه دارد و به چشمان فرد مقابل خود نگاه کند. فراد خجالتی و کمرو در ارتباطات اجتماعی خود با دیگران به اندازه ای دچار ناراحتی می شوند که رنگ صورت آنها می پرد، یا سرخ می شوند و علایم اضطراب و ناراحتی از چهره آنها مشخص است. در حالی که، برای بیان قاطعیت لازم است که حالت چهره، پیشانی، و صورت بدون گرفتگی و انقباض باشد. در چنین شرایطی، فرد جدیت و قاطعیت خود را بهتر نشان می دهد. حالت قوز کرده و خمیده نشان دهنده اضطراب و ناراحتی است و قاطعیت و جدیت فرد را نشان نمی دهد. بدین منظور، ضروری است که حالت بدن، شانه ها، فرم دست ها، و حتی حرکات بدن فرد نیز نشان دهنده جدیت و قاطعیت فرد در برخوردهایش باشد.

چگونه بیان قاطعانه داشته باشیم؟

افرادی که در مهارت قاطعیت ضعف دارند، جویده جویده صحبت می کنند، مِن و مِن می کنند، گفتار آنان پر از مکث و تکرار است. این عده، معمولا مرتب از دیگران معذرت خواهی می کنند؛ دلیل تراشی می کنند؛ حاشیه می روند، و…. در حالی که، در رفتار قاطعانه فرد جدیت خود را نشان می دهد. به همین دلیل، پاسخ قاطعانه باید روان و سیال باشد. چنین پاسخی حاکی از تسلط و جدیت فرد در برخوردهایش است. درضمن برخلاف آن چه تصور می شود، پاسخ قاطعانه بسیار کوتاه و مختصر است. دلیل تراشی، بهانه آوردن، معذرت خواهی، و… نه تنها نشانه ناتوانی در قاطعیت است، بلکه باعث طولانی شدن گفتار می شود که خود مقاومت در برابر فشارهای اطرافیان را کاهش می دهد. به همین دلیل، همیشه کوتاه ترین پاسخ را انتخاب کنید. پاسخ قاطعانه پاسخی کوتاه و موثر است. یعنی کم ترین حدی از پاسخ که اثربخش است. مثلا هنگامی که دوستان فردی را تحت فشار قرار داده اند که مواد مخدر مصرف کند، کوتاه ترین پاسخ موثر گفتن یک «نه» است و بس، نه آن که فرد شروع به معذرت خواهی کند و دلایل متعددی را مطرح کند.

افرادی که قاطعیت کمی دارند، با درنگ و تاخیر جواب می دهند. حتی گاهی ممکن است که بعد از چند روز دریابند که چگونه باید عمل می کردند. چنین تاخیرهایی نشان دهنده تردید و تزلزل فرد است. در حالی که، در رفتار قاطعانه فرد بدون تاخیر و در زمان مناسب واکنش مناسب را انجام می دهد.

انواع مختلفی از گفتار قاطعانه وجود دارد. همان طور که گفته شد گفتار قاطعانه کوتاه و موثر است. در گفتار قاطعانه لازم نیست فرد دلایل خود را برای دیگران توضیح دهد، بلکه مهم است که کوتاه، جدی، و محکم صحبت کند.

دوست من اصرار دارد که برنامه‌ام را عوض کنم و همراهش به سینما بروم، در حالی که من برنامه ریزی کرده‌ام که درس بخوانم. چه باید بکنم؟

در این مواقع می توانید از روش های زیر استفاده کنید:

از پیشنهاد او تشکر کنید، و دیدگاه خود را مطرح کنید.

مثال: از این که مرا به سینما دعوت می کنی ممنونم، ولی نمی توانم بیایم.

با او همدلی کنید، و دیدگاه خود را مطرح کنید.

مثال: می دانم که دوست داری با هم به سینما برویم، ولی نمی توانم بیایم.

فقط بگویید« نه» و بس.

یک دلیل بیاورید؛ فقط یک دلیل نه بیشتر.

مثال: نمی توانم سینما بیایم، چون برنامه ریزی کرده ام که به درس هایم برسم.

مطرح کردن پیشنهادی که مورد قبول دو طرف باشد

مثال: امروز نمی توانم بیایم، ولی شاید روز دیگری بتوانیم با هم سینما برویم.

عوض کردن موضوع صحبت

مثال: راستی نظرت درباره فیلم دیشب چیست؟

راستی امروز در دانشگاه چه خبر بود؟

استفاده از شوخی

مثال: این قدر درس دارم که خودم فیلم شده ام.

دادن این احساس که طرف مقابل بهتر می داند

مثال: تو که بهتر می دانی درس از سینما مهم تر است.

مطرح کردن گروه بندی متفاوت

مثال: ما خانوادگی، موقع درس این تفریح ها را کم می کنیم.

دوستان یا اطرافیان به من فشار می آورند که رفتارهای پرخطر انجام دهم یا من را به موقعیت هایی دعوت می کنند که امکان صدمه و آسیب وجود دارد، چه باید بکنم؟ در این مواقع بهتر است از روش های زیر استفاده کنید:

سوزن گیر کرده- آیا با گراموفون آشنا هستید؟ گاهی صفحه گرامافون خط می افتاد، و به همین دلیل سوزن گرامافون گیر می‌کرد و مرتب یک عبارت تکرار می شد. شنیدن یک جمله که پشت سرهم تکرار شود، احساس ناراحت کننده ای ایجاد می کند. به همین دلیل هنگامی که در شرایطی قرار گرفتید که اطرافیان شما را تحت فشار قرار می دهند، بهترین کار این است که سوزنِ گرامافون شما هم گیر کند و یک جمله و نه بیشتر را تکرار کنید. در این شرایط، دیگران از این که شما را تحت فشار قرار دهند خسته شده و دست از سر شما برخواهند داشت.

ترک موقعیت- چنان چه به هر دلیلی فرد احساس کرد که قادر به مقاومت در مقابل فشار دوستان نیست و احتمال دارد که در مقابل پیشنهاد ناسالم آنها مقاومتش بشکند، بهترین کار آن است که از آن موقعیت بیرون بیاید. مثلا سینا در موقعیت اول می توانست صحنه را ترک کند. این برخورد بسیار سالم تر از ماندن در موقعیت و انجام رفتار های پرخطر است. ممکن است عده ای این برخورد را نشانه ضعف بدانند، ولی باید به این نکته توجه کرد که رفتارهای پرخطر و ابتلا به ایدز به شدت ترسناک تر است. علاوه براین، هر ترسی نشانه ضعف نیست. بلکه ترس منطقی نشان دهنده واقع بینی و هشیاری فرد است. آیا کسی به مار کبری دست می زند؟ آیا این کار نشانه شجاعت است؟

اصرار در رد- روش های مختلفی برای شکستن مقاومت افراد در برابر رفتارهای پرخطر وجود دارد، ازجمله:

طرد کردن (اگر این کار را نکنی دیگر از ما نیستی)، اسم نامناسب گذاشتن (بچه ننه، بچه مثبت، بی عرضه، اُمل و…)، احساس گناه دادن (فکر می کردم دوست منی که این پیشنهاد را دادم) و… .

مهم آن است که در این شرایط، فرد همچنان به رد کردن و امتناع از انجام رفتار پرخطر اصرار داشته باشد، مثلا بگوید:

جزو شما باشم یا نه، این کار را نمی کنم.

هر چه می خواهید به من بگویید، این کار را نمی کنم.

دوست تو هستم، ولی این کار را نمی کنم.

دختری که جوان شروری مزاحم او شده است چه باید بکند؟ می تواند از واکنش با افزایش تدریجی استفاده نماید:

§ نگاه کردن توام با اخم و جدیت به جوان،

§ تشدید اخم و جدیت،

§ ایستادن و به صورت او نگاه کردن،

§ اعتراض با صدای بلند و خواستن از او که مزاحم نشود،

§ اعتراض با صدای بلند و محکم و گفتن این که اگر مزاحم شود، مردم یا پلیس را خبر خواهد کرد، و
——————————————————
زندگی با اچ.آی.وی چگونه است؟

افرادی که مبتلا به اچ.آی.وی هستند تا سالها می توانند به راحتی به زندگی عادی خود و اشتغال مثمر ادامه دهند و با مصرف داروهای موجود سالها با حفظ سلامت زنده بمانند، هر چند اچ.آی.وی در بدنشان ریشه کن نخواهد شد. البته فشار روانی، اجتماعی و ضعف جسمی و اقتصادی آنها را آسیب پذیر می‌کند. آنچه آنها نیاز دارند تأمین دارو، خدمات مشاوره‌ای و درمانی، حمایت و پرهیز از سوء ظن و انگ و تبعیض است. آنان را از خود طرد نکنیم و اجازه دهیم زندگی کنند. مسؤولان سیاسی و شخصیت های مذهبی و اجتماعی می‌توانند نقش مهمی در رفع انگ و تبعیض و تدارک خدمات لازم داشته باشند.

آیا افراد اچ.آی.وی مثبت می‌توانند کار کنند؟

بلی ایشان تا وقتی که توانایی جسمی و روحی داشته باشند می‌توانند در هر شغلی به کار و زندگی اجتماعی خود ادامه دهند و از نظر علمی منعی برای حضور ایشان در جامعه وجود ندارد. طبق بخشنامه دولت جمهوری اسلامی ایران نیز نمی‌توان افرادی را که با اچ.آی.وی ایدز زندگی می‌کنند از کار اخراج یا برکنار کرد.

چرا افراد اچ.آی.وی مثبت را در یک محل جمع و قرنطینه نمی‌کنند؟

چنین کاری از نظر علمی بیفایده و مردود است. بسیاری از این افراد شاغل و دارای خانواده هستند و می‌توانند زندگی تقریباً عادی داشته باشند. قرنطینه کردن این افراد بار روانی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی بسیاری دارد و متناقض با موازین حقوق بشر نیز می‌باشد. شکست تجربه قرنطینه معتادان به مواد مخدر در این زمینه پندآموز است. از طرفی ۹۰ درصد افراد اچ.آی.وی مثبت حتی خود هم از مشکل خویش بیخبرند و شناسایی ایشان تا وقتی خود داوطلبانه و آکاهانه (بر اثر سوابق رفتار پرخطر) به کلینیک‌های مربوطه مراجعه نکنند غیرممکن است.

آیا کودکان اچ.آی.وی مثبت خطری برای همکلاسی ‌های خود ندارند؟

خیر. هیچ‌گونه خطری همکلاسان و معلمان کودکان مبتلا را تهدید نمی‌کند. همان گونه که گفتیم راه انتقال اچ.آی.وی تماس‌های روزمره اجتماعی نیست. حتی در مواردی که این کودکان در حین ورزش دچار زخم‌های خونریزی دهنده شوند با رعایت نکات بهداشتی که در این مواقع (حتی برای کودکان عادی) معمول است خطر سرایت به دیگران وجود ندارد.

آیا افراد اچ.آی.وی-مثبتی که داروهای ضدویروسی مصرف میکنند می‌توانند تماس جنسی داشته باشند؟

استفاده مداوم و صحیح از کاندوم در تماس جنسی برای ایشان ضرورت دارد چون حتی با مصرف دارو هم امکان سرایت اچ.آی.وی وجود دارد.

آیا افراد اچ.آی.وی مثبت می‌توانند ازدواج کنند؟

ازدواج حق طبیعی و فطری هر انسان است و منع قانونی و طبی در این زمینه وجود ندارد. اما باید قبل از اقدام به ازدواج طرفین به طور کامل از واقعیت های بیماری آگاه شوند و آموزش ها و مشاوره های متعدد روانی، حمایتی و پزشکی بگیرند. همچنین لازم است در تمام مقاربت ها از کاندوم لاتکس استفاده کنند تا ویروس از یکی به دیگری سرایت نکند. به همین دلیل توصیه می‌شود قصد بچه دار شدن نکنند. حتی اگر هر دو زوج

اچ.آی.وی مثبت باشند لازم است این امر را رعایت کنند چون ویروس اچ.آی.وی زیرگونه های مختلفی دارد و سرایت یک زیرگونه جدید به فرد به او آسیب بیشتری می‌رساند. استفاده از سایر روشهای پیشگیری از بارداری به غیر از کاندوم به ایشان توصیه نمی‌شود و این ربطی به شدت ابتلاء آنان ندارد.

آیا راهی هست تا افرادی که با اچ.آی.وی/ایدز زندگی می‌کنند بچه‌دار شوند؟

همان گونه که گفته شد حتی با مصرف داروهای ضد ویروسی ممکن است فرزند در صورتی که مادر مبتلا باشد با اچ.آی.وی به دنیا بیاید. بنابراین در صورتی که مادر مبتلا باشد اما پدر سالم شاید بتوان در شرایط خاصی که پدر و مادر آگاهانه و با توانمندی‌های اجتماعی و اقتصادی تصمیم به بچه‌دار شدن بگیرند پس از مشاوره های لازم آنان را در این امر راهنمایی کرد. اگر پدر مبتلا و مادر سالم باشد با توجه به احتمال مبتلا شدن مادر و فرزند هر دو تقریباً غیرمعقول است که توصیه به فرزند داشتن کرد. بچه دار شدن حق طبیعی هر انسانی است اما در شرایطی که فرد بیماری لاعلاجی مانند اچ.آی.وی/ایدز دارد و نمی‌تواند از آینده خود و توانایی تربیت و بزرگ کردن فرزندان مطمئن باشد، چنین تصمیمی خطرناک است. یادآوری می‌شود که یتیمانی که پدر یا مادر خود را بر اثر ایدز از دست می‌دهند دچار مشکلات مختلف در زندگی شده و احتمال زندگی سالم داشتن از آنان بعید است. این وضعیت موقعی که پدر و مادر هر دو از دست رفته باشند بسیار تشدید می‌شود بنابراین در مواردی که پدر و مادر هر دو مبتلا باشند نیز توصیه به بچه‌دار شدن نامعقول است. همان‌گونه که ذکر شد تاکنون هیچ روش بیولوژیکی برای پاک کردن سلولهای زنده از اچ.آی.وی کشف نشده‌است.

آیا مادر اچ.آی.وی مثبت باید به بارداری خود خاتمه دهد؟‌

گرفتن حق حیات جنین از نظر اخلاق پزشکی ممنوع است مگر موجب به خطر افتادن سلامت مادر یا جنین باشد. در مورد اچ.آی.وی با توجه به اینکه با داروهای موجود و پرهیز از شیردهی مادر مبتلاء می‌توان در بیش از ۷۰-۹۵درصد از ابتلاء فرزند پیشگیری کرد لزومی به سقط جنین نیست. (به شرطی که مادر تحت درمان، حمایت و مراقب کافی در کلینیک بیماریهای رفتاری یا مراکز مشاوره مشابه باشد) پس از تولد در شش هفتگی و ۱۸ ماهگی آزمایش های اچ.آی.وی برای مشخص شدن وضعیت ابتلاء کودک انجام خواهد شد. در موارد استثنایی پس از تأیید پزشکی قانونی ممکن است اجازه ختم بارداری از راه سقط درمانی داده شود.

به نظر می رسد که شروع زودهنگام تغذیة مکمل می تواند باعث التهاب رودة نوزاد و در نتیجه تسهیل انتقال HIV شود. بنابراین در موارد ناچاری تغذیة انحصاری با شیر مادر به مدت ۶ ماه (بدون اینکه حتی به کودک آب داده شود) و سپس از شیر گرفتن آنی و سریع کودک مفید است.

اگر زنی از شیر سینه اش استفاده نکند، به شیشة شیر نیاز دارد تا به کودک شیر خشک دهد که این هزینة زیادی می برد. علاوه بر آن، کودک این زن بیشتر در معرض خطر مرگ، به علت اسهال و از دست دادن آب (که همگی قویاً با استفاده از شیر خشک و فقر مرتبط هستند) قرار می گیرد تا ویروس HIV ، مگر اینکه او بتواند آب را بجوشاند یا استریلیزه کند و امکانات مالی کافی در اختیار داشته باشد تا مطمئن شود که میزان کافی از شیر خشک به کودک می رسد.

بسیاری از زنان به علت ترس از بی آبرویی از شیر ندادن به کودک پرهیز می کنند و نیز اگر شیر خشک تمام شود، ممکن است منجر به تغذیة مخلوط که به نظر می رسد خطرسازترین عمل باشد، شود.

—————————————–
بیماری همه گیر ایدز و کودکان

* مرگهای ناشی از ایدز در جهان :

- هر دقیقه هر روز، یک کودک زیر ۱۵ سال به خاطر ایدز می میرد.

- ایدز جان سه میلیون نفر را در سال ۲۰۰۴ گرفت. یکی از هر شش نفر این جمعیت، کودکی زیر ۱۵ سال بود.

- در سال ۲۰۰۴، ۵۱۰۰۰۰ کودک زیر ۱۵ سال به خاطر ایدز فوت کردند.

* آلودگی به اچ آی وی میان کودکان و نوجوانان:

- هر ساله، ۶۴۰۰۰۰ کودک زیر ۱۵ سال به اچ آی وی آلوده می شوند. بدون درمان، نیمی از آنان قبل از تولد دومشان فوت خواهند کرد.

- تقریبا ۹۰ درصد آلودگی های جدید کودکان به اچ آی وی در آفریقای جنوب صحرایی صورت می گیرد، ولی تعداد این نوع آلودگی ها در دیگر نقاط به ویژه در آسیا در حال افزایش می باشد.

- هر ۱۵ ثانیه، یک نوجوان بین ۱۵- ۲۴ سال آلوده به اچ آی وی می شود.

- در ۲۰۰۴، بیش از دو میلیون نوجوان بین ۱۵- ۲۴ سال به تازگی به اچ آی وی آلودگی پیدا کردند.

* انتقال مادر به کودک:

- اکثریت فاحش کودکان زیر ۱۵ سال که اچ ای وی مثبت هستند توسط مادرانشان آلوده شده اند. ولی کمتر از ۱۰ درصد زنان باردار می توانند به خدماتی که از انتقال اچ آی وی به به کودکانشان جلوگیری کند، دسترسی پیدا کنند.

- بدون مداخلات پیشگیرانه، تقریبا یک سوم نوزادان این ویروس را در زمان بارداری، درد زایمان، زایمان و شیردهی از مادران اچ آی وی مثبت خود می گیرند.

* درمان دارویی برای اطفال :

- بنا بر یک تخمین، ۴ میلیون کودک، که بعضی از آنان بیماری اچ آی وی آنان تشخیص داده شده و بعضی از آنان از مادران اچ ای وی مثبت متولد شده اند ولی هنوز آلودگی آنان به اچ آی وی تشخیص داده نشده، به داروهای آنتی بیوتیک های ارزان قیمتی که آلودگی های کشنده را از بین می برد، نیازمندند.

- حدود ۶۶۰۰۰۰ کودک زیر ۱۵ سال وجود دارند که به درمان های رتروویروسی (ضد ایدز) احتیاج دارند.

- کمتر از ۵ درصد کودکان با اچ آی وی مثبت محتاج به درمان رتروویروسی (ضد ایدز) آن را دریافت می کنند.

* یتیمان و کودکان آسیب پذیر:

- بنا بر یک تخمین، تنها تا سال ۲۰۱۰ در آفریقای جنوب صحرا، بیش از ۱۸ میلیون کودک- بیشتر از کل کودکان انگلیس- حداقل یکی از اولیای خود را به ایدز از دست می دهند.

- کمتر از ۱۰ درصد کودکان یتیم و آسیب پذیر شده توسط ایدز، از حمایت اجتماعی برخوردارند.

* پیشگیری :

- اکثریت بیشتر نوجوانان به اطلاعات، مهارتها و خدماتی که در پیشگیری از اچ آی وی/ ایدز ضروری هستند دسترسی ندارند

بسیج همگانی کودکان و ایدز
در گزارش دبیر کل سازمان ملل در خصوص “پیشرفت در اجرای تعهدنامه اچ آی وی/ ایدز”آمده است که
کشورهایی که بیشترین تعداد مبتلایان را دارند اکنون در تلاش برای حمایت از کودکان یتیم و آسیب دیده از ایدز
هستند اما در عین حال سطح تلاشها و منابع ملی و کمکهای اهدایی برای جمعیت رو به رشد این بحران بسیار ناکافیست.

در پی مشاوره های گسترده، یونیسف با همکارانش از جمله سازمانهای حامی برنامه ایدز سازمان ملل،
تشکلهای غیر دولتی و دیگر سازمانهای اجتماعی تصمیم به برگزاری بسیجی همگانی علیه خطر ایدز برای
کودکان گرفتند تا از این طریق ضمن حمایت از بقای این کودکان، نیازهای آنان را در زمینه آموزش، سلامتی
ومراقبت دوران خردسالی مرتفع سازند.

این بسیج در حاشیه تعهدات بین المللی، اهداف توسعه هزاره و تعهدنامه اچ آی وی /ایدز اجرا میشود. هدف این
بسیج ایجاد یک مشارکت مثمرثمر، اجرایی، قابل ارزیابی و پایدار در راستای تلاشهای منطقه ای، ملی
و بین المللی برای متوقف ساختن و کاهش شیوع ایدز و تاثیرات آن بر کودکان و نوجوانان است.

اصول بنیادی

برنامه بسیج همگانی کودکان و اچ آی وی / ایدز ضمن جلب توجه عموم به میزان و خطر گسترش این
بحران در میان کودکان، منابع زیادی را نیز در زمینه مذکور فراهم نموده و برنامه های دولتی را برای
ایمن نگاه داشتن نسلهای آتی از آلودگی به اچ آی وی و کاهش تاثیر این بیماری بر کودکان و نوجوانان
آسیب پذیر بیش از پیش تقویت خواهد کرد.

این بسیج بر چهار محور اصلی متمرکز خواهد بود. این محورها با استفاده از مفاد مربوط به کودک
که در تعهدنامه ایدزِ ۲۰۰۱ سازمان ملل آمده است، انتخاب شده اند. اگر چه این موضوعات در سالهای
گذشته در بسیاری از برنامه های منطقه ای، کشوری و بین المللی مطرح شده اند اما باید آنها را تقویت
نمود تا بتوان از این راه تفاوتی حقیقی در متوقف کردن و کاهش شیوع ایدز در میان کودکان، نوجوانان
و جوانان ایجاد کرد.

این محورها به شرح ذیل می باشند :

پیشگیری اولیه: این بخش ازبسیج همگانی با مشارکت صندوق جمعیت سازمان ملل، مرکز علمی،
فرهنگی و آموزشی سازمان ملل (یونسکو)، سازمان بهداشت جهانی، جمعیت مبارزه با مواد مخدر
سازمان ملل و دیگر سازمانها، ضمن حمایت از برنامه های ملی و منطقه ای در جهت ارتقاء مهارتهای ارتباطی
، اطلاعاتی را در زمینه بهداشت باروری و جنسی با در نظر گرفتن سن و جنسیت و با هدف کاهش خطرات
و آسیب های مربوطه در اختیار کودکان، نوجوانان و جوانان قرار می دهد. این کمکها شامل دستیابی گسترده تر
به خدمات دوستدار نوجوان در زمینه سلامت، مشاوره، آزمایش و تشخیص بیماریهای منتقله از راه تماس جنسی
، پیشگیری از انتقال ویروس اچ، آی، وی از راه تزریق مواد و معرفی روشهای کم خطرتر در این زمینه است.

پیشگیریِ انتقال از مادر به کودک: این بخش از برنامه با مشارکت سازمان بهداشت جهانی و بسیاری از
سازمانها و نهادهای دیگر نظیر طرح اضطراری بوش برای کمک به برنامه های ایدز، دانشگاه کلمبیا،
بنیاد کلینتون، بنیاد ایدز کودکان الیزابت گریسر، و دیگر شرکاءء، اهداف زیر را دنبال می کند:

ارائه کمکهای فنی و تبلیغاتی برای برقراری سیاستها، دستورالعمل ها، برنامه های آموزشی و ارجاع به
مراکز مربوطه برای دسترسی همگانی به خدمات مراقبت و درمانی، ارائه کمکهای فنی و حمایتی برای
ادغام برنامه های درمانی ایدز و برنامه پیشگیری از انتقال مادر به کودک در خدمات جاری مربوط به
بهداشت مادر و کودک، تقویت ظرفیت های موجود برای تشخیص و ارائه خدمات به مادران و کودکان مبتلا
به ایدز، شامل دسترسی به آزمایش تشخیصی ایدز، داروهای پیشگیرانه، درمان ضدرتروویروسی(درمان ایدز)
و درمان عفونت های فرصت طلب

درمان ویژه کودکان : این برنامه با مشارکت سازمان بهداشت جهانی و بر اساس طرح ۳*۵ [۱]قصد دارد
داروهای پیشگیرانه ضدرتروویروسی را به طور گسترده تری در اختیار همه نوزادان متولد از می‌شود مادران
مبتلا به اچ ای وی قرار دهد تا از ابتلای آنها به اچ-آی-وی و عفونت‌های فرصت طلب جلوگیری شود. دیگر
اهداف برنامه عبارتند از بهبود روشهای بهداشت عمومی در درمان کودکان از طریق ارجاع به برنامه مرتبط
با سلامت کودکان ( شامل مکمل های ویتامین آ، مشاوره و حمایت از روشهای سالم تغذیه کودک و نوزاد،
ایمن سازی و ارائه پشه بند های آغشته به مواد حشره کش در مناطق مستعد مالاریا، آنتی بیوتیک های ضد ذات الریه
، درمان خوراکی اسهال[۲])، تاسیس مراکز درمانی نظارت و انجام آزمایش اچ آی وی برای کودکان متولد از مادران
مبتلا به اچ-آی-وی، ایجاد مراکز تغذیه درمانی نوزادان در مراکز درمانی برای کودکان بستری، ارائه امکانات
اولیه درمانی و داروهای درمان سل و ایدز برای بزرگسالان، تقویت ظرفیت های موجود برای آمادگی درمانی، آموزش
و آگاه سازی، درمان علامتی برای درد، برفک دهانی و غیره و درمان تسکین بخش[۳].

حمایت، مراقبت و کمک به کودکان مبتلا به اچ آی وی / ایدز: در این بخش با کمک شرکاءی جهانی و شرکاءی
درون سازمانی از برنامه هایی که در راستای حمایت و مراقبت از کودکان یتیم و آسیب پذیر مبتلا به ایدز عمل
می کنند حمایت خواهد شد. اصول هسته ای این بخش عبارتند از: توانمندسازی خانواده ها برای ارائه حمایت روحی
روانی، بسیج حرکت های اجتماعی، تضمین دستیابی کودکان یتیم و آسیب پذیر به خدمات ضروری از جمله آموزش
، مراقبت های بهداشتی، ثبت تولد و غیره ( شامل کمک به دولت در برنامه ریزی و لغو شهریه مدارس و کاهش
هزینه های جانبی آموزشی مثل کتب درسی و ابزار یادگیری)، برنامه های تغذیه در مدارس.

رهبری و مشارکت

در برنامه مشترک ایدز سازمان ملل، یونیسف با همکاری خانواده سازمان ملل رهبری بسیج همگانی را به
عهده داشته و گزارشات منظمی از نتایج وتجربیات بدست آمده و محدودیتها و فرصتهای پیش روی برنامه ایدز
سازمان ملل ارائه خواهد داد. این اطلاع رسانی از طریق کانالهایی چون گروه درون سازمانی برنامه ایدز سازمان ملل
و دیگر سازمان های مربوطه انجام خواهد شد.

این مبارزه نیازمند تبحر و تخصص مشترک کلیه بخشهای سازمان ملل، دولتها و شرکاءی اجتماعی است.

[۱] ۳ by 5 initiative

[2] Oral Rehydration Therapy

[3] Palliative Care

مشاوره با شرکاء هم اکنون در حال انجام است و شورهای زیادی نیز با بخش های مختلف سازمان ملل
، تشکل های غیر دولتی و دولتهای اهداگر در سطح جهانی انجام شده است. در سطوح منطقه ای و کشوری نیز
مشاوره هایی آغازشده است.

این بسیج، ضمن تقویت مشارکت دولتها، سازمان ملل، تشکل های غیردولتی و غیره در زمینه مبارزه
با اچ آی وی ایدز در سطح جهانی، منطقه ای و کشوری، دستاورد نهایی را که همانا دستیابی به بهترین
نتایج برای کودکان است، افزایش می دهد.

این برنامه از همان آغاز به صورت هماهنگ با سایر برنامه ها مثل گروه کارموضوعی ایدز سازمان ملل[۱]
در سطح کشوری، طرح سازمان بهداشت جهانی برای تقویت درمان ایدز، برنامه کشوری کنترل اچ آی وی و ایدز و استراتژیهای ملی کاهش فقر و غیره اجراء خواهد شد.

[۱] ‘Three Ones’ principle (UNAIDS) on coordination at country level

” alt=”null” />
————————————–

روز جهانی ایدز

هم پیمان در برابر گسترش ایدز

روز جهانی ایدز امسال در حالی فرا می رسد که تا کنون بیش از ۲۸ میلیون نفر جان خود را از دست داده اند و
بیش از ۴۰ میلیون نفر با اچ . آی .وی زندگی می کنند . برخی کشورها موفق شده اند با تغییر رفتار جوانان در به
تأخیر انداختن سن اولین رابطه جنسی، محدود شدن به یک شریک جنسی و ترویج استفاده از کاندوم در روابط جنسی
میزان بروز موارد جدید ابتلا را کم کنند و برخی دیگر با ارائه خدمات و درمانهای مناسب و حمایت از بیماران زندگی
بهتری برای آنان فراهم نمایند. اما در اکثر کشورهای دنیا تعداد مبتلایان رو به افزایش است. میزان بروز عفونت در
بین جوانان به ویژه در اروپای شرقی و آسیا رو به افزایش است. علیرغم افزایش چشمگیر تعداد یتیمان ایدز ، نیمی از
کشورها راهبردی برای برخورد با این معضل ندارند و علیرغم آن که اکثر دولت ها راهبرد ملی برخورد با ایدز را
تدوین کرده اند اما اجرای آن عمدتا به دلیل کمبود منابع یا ظرفیت فنی با کندی مواجه است.

بر طبق پیش بینی های علمی اگر اقدامات به همین منوال ادامه یابد ۴۵ میلیون عفونت جدید تا سال ۱۳۸۹ رخ
خواهد داد . ( در ضمن ۴۰ میلیون مبتلای فعلی را هم در نظر بگیرید ) .

کشور ما نیز در این زمینه در معرض خطر است . آمار ابتلا به بیماریهای آمیزشی در سالهای اخیر روند صعودی
داشته است در این بین نسبت ابتلا در جوانان زیر ۲۰ سال نیز حدود ۱۰ درصد است . آمار رسمی ثبت شده ابتلا
به اچ.آی.وی در کشور در طی ۳ سال اخیر بیش از دو برابر شده است . آمار اعتیاد نیز کماکان روند صعودی دارد
و استفاده از مواد روانگردان نوظهور در ایران مانند اکستاسی ، شیشه و … رشد سرسام آوری داشته است . میزان ابتلا
مصرف کنندگان مواد به اچ.آی.وی – ایدز از حد متمرکز گذشته است و با توجه به اینکه حدود ۳۰ درصد مصرف
کنندگان مواد در کشور ما متأهل هستند و برخی نیز روابط جنسی خارج از حریم خانواده دارند احتمال سرایت به سایرین
زیاد است . تعداد دختران فراری ( که طبق برآوردهای موجود سوء استفاده جنسی از آنان در کمتر از یک روز رخ می دهد
) و افرادی که با آمیزش جنسی امرار معاش می کنند نیز در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته است . اگر آمار جرائم
جنسی را نیز در نظر بگیریم – که برخی گزارشهای آن را در صفحه حوادث روزنامه ها می خوانیم – تصویری هولناک
پیش رو داریم . در نظر داشته باشیم فقر ، کم سوادی ، بیکاری و تبعیض های جنسیتی عوامل اجتماعی مهم در گسترش اچ.آی.وی – ایدز هستند .

بر اساس تخمین های علمی بین ۷۰ تا ۱۲۰ هزار نفر در کشور مبتلا به اچ.آی.وی – ایدز هستند و بر اساس عوامل
خطری که برشمردیم اگر اقدامات عاجلی نشود رشد لگاریتمی آن دامنگیر کشور خواهد شد . در نظر بگیرید که در عرض
۳ تا ۵ سال ( و گاهی کمتر ) افراد مبتلا نیاز به داروهای خاص این بیماری پیدا می کنند که هزینه سالانه آن به
قیمت های فعلی برای هر بیمار ۱۰ میلیون تومان است و دور نخواهد بود روزی که پرداخت هزینه درمان مبتلایان
ایدز از توان دولت خارج شود .

HIV وAIDS چیست؟

HIV حروف مخفف کلمات :

Human : انسان : این ویروس فقط بر انسانها اثر گذار است

Immuno-deficiency : نقص ایمنی :این ویروس باعث ایجاد نقص در دستگاه ایمنی بدن میگردد و    مانع از فعالیت صحیح دفاعی بدن  میشود.

Virus :ویروس : این ارگانیسم یک ویروس است و مانند همهُ ویروسها توانایی تکثیر مستقل ندارد، این ویروس با ایجاد تغییراتی در سلولهای انسانی تکثیر و انتشار می یابد.

AIDS حروف مخفف کلمات :

Aquired : اکتسابی : زیرا فرد باید آنرا اکتساب کند و این بیماری جزء بیماریهای ژنتیک نیست.

Immune : ایمنی : بعلت اینکه بر سیستم ایمنی بدن اثر گذار است و کار سیستم ایمنی مبازه برای دفع میکرب، باکتری و ویروسها میباشد.

Deficiency : نقصان : بعلت اینکه باعث ایجاد نقص در سیستم ایمنی بدن میشود و کار آنرا دچار اختلال میکند.

Syndrom : نشانگان: بعلت اینکه شخص مبتلا به ایدز ممکن است دچار انواع متفاوت از نشانه‌های بیماریها و عفونتهای فرصت طلب شود

از طرف دیگر هنوز صحبت درباره بلوغ ، بهداشت جنسی، و بیماریهای آمیزشی در خانواده‌ها مسکوت است و
طرح آموزش‌ مهارتهای زندگی در مدارس که موجب توانمندی نوجوانان در زندگی اجتماعی ، تصمیم گیری و
برنامه‌ریزی منطقی برای آینده و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی مختلف مانند بزهکاری، اعتیاد، رفتارهای پرخطر
و بیماریهایی نظیر ایدز در بین آنان می‌شود، در بایگانی مجلس و دولت نادیده انگاشته شده است. حمایت‌های اجتماعی
از جمله بیمه کامل، پذیرش بدون تبعیض بیماران در محیط کار ، اجتماع و مراکز بهداشتی و درمانی، آرزویی است
که هنوز برآورده نشده است.

متأسفانه میدان کار برای تشکل‌های مردمی نیز تنگ است و علیرغم توان بالقوه بالای این نهادها در برخورد مناسب
با آسیبهای اجتماعی مسؤولان و سازمانهای دولتی آنها را رقیبی برای خود حساب می‌کنند و سعی دارند منابع محدود
بین‌المللی را که برای تقویت فعالیتهای پیشگیرانه و حمایت از مبتلایان در نظر گرفته شده است، خود جذب کنند،
در حالی که اگر عزم جمعی مسؤولان برای اقدام مؤثر جزم شود نیازی به این کمکهای ناچیز ندارند. خوشبختانه
برخی دلسوزان در قوه قضائیه، مجلس و دولت پیگیر طراحی و اجرای اقدامات مؤثر هستند اما نیاز به حمایت
گسترده‌تری وجود دارد . تحقق عدالت اجتماعی که از آرمانهای جمهوری اسلامی ایران است زمینه خوبی برای
مهار گسترش اچ.آی.وی-ایدز می‌تواند باشد اما تا آن هنگام راه درازی در پیش است که با اقدامات دیگری باید پیمود.

برای موفقیت بایستی سیاستمداران و مسؤولان رده بالای کشور به طور شفاف سکوت و انکار درباره ایدز را بشکنند
و اقدامات عملی برای تأمین نیازهای گروه های مختلف اجتماعی در مقابله با ایدز انجام دهند. انگ و تبعیض را ریشه کن
کنیم و محیطی توانمندساز و حمایت کننده برای مبتلایان فراهم کنیم. عادات و رسومی که سلامت آحاد جامعه را به خطر می‌اندازند (مانند ازدواج اجباری، اختلاف زیاد سن یا طبقه اجتماعی در ازدواج، روابط جنسی بی محابا، خشونت جنسی،
تبعیض جنسیتی) کنار گذاشته شوند. آموزش مهارتهای زندگی برای نوجوانان و اطلاع رسانی همگانی بطور مستمر
انجام شود. زمینه فعالیت برای تشکل‌های مردمی بازتر شود. من و شما عهد کنیم در هر محفل و مجلسی از ایدز سخن
بگوییم، به ارزشها و سوگندهای اخلاقی، خانوادگی و اجتماعی خود وفادار باشیم و در یک کلام همه متعهد شویم برای حفظ سلامت خود و جامعه خود تلاش کنیم :

pezeshk.us